Spis treści
- Nadmierna formalizacja umów dzierżawy
- Zakres ustawy i grunty niezabudowane
- Czynsz dzierżawny i poddzierżawa
- Następstwo prawne i kolizje z innymi ustawami
Nadmierna formalizacja umów dzierżawy
Projekt ustawy, zakłada daleko idące wymogi formalne. KRIR podkreśla, że w praktyce funkcjonują dziś zarówno umowy ustne, jak i pisemne. Są one akceptowane w procedurach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wystarcza oświadczenie rolnika o posiadaniu tytułu prawnego do gruntu, a brak wniosku właściciela jest uznawany za potwierdzenie dzierżawy. Wprowadzenie obowiązkowej formy notarialnej, może zwiększyć koszty i biurokrację. Może to szczególnie dotknąć drobnych oraz starszych rolników.
Skutki wskazywane przez samorząd obejmują:
- wzrost kosztów obsługi umów
- ograniczenie dostępności dzierżaw
- przenoszenie części umów do nieformalnego obrotu
KRIR proponuje uproszczenia dla umów krótkoterminowych oraz możliwość ich potwierdzania także przez wójta, kierownika ARiMR lub sołtysa.
Zakres ustawy i grunty niezabudowane
Samorząd rolniczy, krytycznie ocenia szeroki zakres projektu. Zdaniem KRIR, regulacje powinny dotyczyć wyłącznie gruntów rolnych niezabudowanych. W odniesieniu do budynków, obowiązujące przepisy Kodeksu cywilnego są wystarczające i sprawdzone. Ich włączanie do nowej ustawy oznaczałoby konieczność tworzenia dodatkowych, złożonych regulacji. To mogłoby utrudnić zarządzanie majątkiem gospodarstw.
W tym kontekście KRIR wskazuje na ryzyko:
- dublowania przepisów
- niejasności interpretacyjnych
- wydłużenia procedur administracyjnych
Czynsz dzierżawny i poddzierżawa
Projekt ustawy, przewiduje mechanizmy dotyczące czynszu. Samorząd rolniczy sprzeciwia się ich sztywnemu określaniu. Wysokość czynszu, powinna wynikać z umowy stron, podobnie jak zasady waloryzacji. Takie rozwiązanie lepiej odzwierciedla lokalne warunki i możliwości ekonomiczne gospodarstw.
W sprawie poddzierżawy KRIR proponuje jasną zasadę:
- poddzierżawienie lub przeniesienie praw wymaga pisemnej zgody właściciela
Ma to ograniczyć niekontrolowany obrót ziemią, a jednocześnie zachować elastyczność prowadzenia gospodarstw rodzinnych.
Następstwo prawne i kolizje z innymi ustawami
Samorząd wskazuje na braki w regulacjach dotyczących śmierci wydzierżawiającego lub dzierżawcy. KRIR postuluje:
- automatyczne wstępowanie następcy w prawa i obowiązki umowy
- możliwość jej rozwiązania z terminem pozwalającym na zbiór plonów
- wydłużenie terminu na złożenie oświadczeń po śmierci dzierżawcy do minimum 3 miesięcy
Brak takich zapisów, może prowadzić do nagłego wygasania umów i destabilizacji produkcji rolnej.
Dodatkowo projekt może kolidować z ustawą o kształtowaniu ustroju rolnego. Obecnie nabywca ziemi, musi prowadzić gospodarstwo przez co najmniej 5 lat, a osoby fizyczne robią to osobiście. KRIR domaga się dostosowania długości dzierżaw do tych obowiązków, aby uniknąć konfliktów prawnych.
Stanowisko samorządu, obejmuje także postulaty kar finansowych za nieterminowy zwrot gruntów. Przykładowo wskazano karę w wysokości dziesięciokrotności ostatniego czynszu. Największe obawy dotyczą jednak gruntów wspólnot wiejskich oraz nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, szczególnie na południu Polski. Po 3-letnim okresie przejściowym tysiące hektarów mogłyby wypaść z produkcji i systemu dopłat. KRIR domaga się nawet 10-letniego okresu dostosowawczego, argumentując to skalą problemu i koniecznością ochrony ciągłości produkcji rolnej.
FAQ
Kiedy Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych przekazał stanowisko do projektu ustawy o dzierżawie rolniczej?
Stanowisko zostało przekazane 30 stycznia 2026 r.
Czego dotyczy projekt ustawy o dzierżawie rolniczej?
Projekt dotyczy zasad użytkowania gruntów rolnych oraz regulacji prawnych związanych z dzierżawą ziemi rolnej.
Jakie główne zagrożenia wskazuje samorząd rolniczy?
Samorząd rolniczy wskazuje na ryzyko nadmiernej formalizacji, wzrostu kosztów, biurokracji oraz zagrożenie ciągłości produkcji w gospodarstwach rodzinnych.
Jakie formy umów dzierżawy funkcjonują obecnie w praktyce?
Obecnie funkcjonują zarówno umowy ustne, jak i pisemne, które są akceptowane w procedurach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Jakie uproszczenia postuluje Krajowa Rada Izb Rolniczych?
KRIR postuluje uproszczenia dla umów krótkoterminowych oraz możliwość ich potwierdzania także przez wójta, kierownika ARiMR lub sołtysa.
Jakiego zakresu gruntów powinna dotyczyć ustawa według KRIR?
Według KRIR ustawa powinna obejmować wyłącznie grunty rolne niezabudowane.
Jakie stanowisko KRIR zajmuje wobec czynszu dzierżawnego?
KRIR sprzeciwia się sztywnemu narzucaniu czynszu, wskazując, że jego wysokość i waloryzacja powinny wynikać z umowy stron.
Czy poddzierżawa gruntów powinna wymagać zgody właściciela?
Tak, KRIR postuluje, aby poddzierżawienie lub przeniesienie praw wymagało pisemnej zgody wydzierżawiającego.
Jakie luki prawne wskazuje samorząd w przypadku śmierci stron umowy?
Samorząd wskazuje na brak regulacji dotyczących następstwa prawnego oraz zbyt krótki termin na składanie oświadczeń po śmierci dzierżawcy.
Jakiego okresu przejściowego domaga się KRIR?
KRIR domaga się wprowadzenia nawet 10-letniego okresu przejściowego na dostosowanie się do nowych przepisów.
Źródło: WP