Jakie dokumenty poprosić od sprzedającego?
Dokumenty pokazują historię obiektu szybciej niż oględziny. Przed wizytą technika poproś sprzedającego o:
- książkę obiektu budowlanego, papierową albo elektroniczną, z wpisami o kontrolach okresowych;
- protokoły kontroli instalacji elektrycznej i piorunochronnej – Prawo budowlane wymaga ich co najmniej raz na pięć lat;
- protokoły przeglądów urządzeń przeciwpożarowych z ostatnich trzech lat – przegląda się je w terminach producenta, nie rzadziej niż raz w roku;
- projekt i dokumentację powykonawczą instalacji, razem ze scenariuszem pożarowym;
- protokoły z kontroli straży pożarnej i ewentualne decyzje nakazujące usunięcie nieprawidłowości;
- aktualne umowy serwisowe, z informacją, kto ma dostęp do programowania central.
Braki w tej liście są informacją samą w sobie. Sprzedający, który nie potrafi pokazać protokołów z ostatnich lat, przekazuje razem z budynkiem obowiązek ich odtworzenia, a pierwsza kontrola po zakupie trafi już do nowego właściciela.
Co mówią daty na protokołach?
Komplet protokołów wykonanych w jednym miesiącu, tuż przed wystawieniem obiektu na sprzedaż, często oznacza wcześniejszą przerwę w przeglądach. Sama przerwa nie przesądza o stanie instalacji. Wskazuje jednak, że przez pewien czas nikt nie czyścił czujek, nie wymieniał akumulatorów i nie sprawdzał sterowań.
Druga rzecz to zakres. Protokół przeglądu systemu sygnalizacji pożarowej może potwierdzać sprawność centrali i czujek, a pomijać próbę współdziałania z wentylacją, windami i drzwiami pożarowymi. Wpis „sprawdzono, działa” bez listy urządzeń i stref nie pozwala ustalić, co faktycznie przetestowano.
Czy dokumentacja odpowiada temu, co stoi w budynku?
W obiektach użytkowanych od kilku lat rozjazd zdarza się regularnie. Najemcy dzielą halę ściankami, magazyn zmienia się w biuro, w części socjalnej powstaje kuchnia. Każda taka zmiana może zmienić wymagania dotyczące wykrywania pożaru, oddymiania i nagłośnienia ewakuacyjnego, a projekt i ustawienia centrali często zostają w wersji z dnia odbioru.
Dla kupującego oznacza to konkretny koszt i czas. Aktualizacja projektu wymaga ponownego uzgodnienia z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, przeróbek instalacji i nowych prób. Jeśli nowy najemca czeka na wejście, jego termin przesuwa się razem z nimi.
Ile lat ma centrala i kto ma do niej dostęp?
Centrale przeciwpożarowe pracują kilkanaście lat i dłużej, a producenci z czasem wycofują starsze modele. Rozbudowa takiego systemu bywa wtedy ograniczona do części z demontażu albo wymaga wymiany centrali, czasem razem z czujkami.
Druga kwestia to dostęp serwisowy. Zmiana konfiguracji centrali wymaga uprawnień, które ma zwykle dotychczasowa firma serwisowa. Przekazanie haseł i plików konfiguracyjnych opłaca się zapisać w umowie sprzedaży albo w protokole przekazania obiektu, bo odtwarzanie konfiguracji bez nich trwa dłużej i kosztuje więcej.
Co sprawdzić w poszczególnych instalacjach?
Zestawienie obejmuje instalacje, które w obiektach komercyjnych najczęściej przekładają się na koszty po zakupie.
| Instalacja | Co sprawdzić? | Możliwy koszt po zakupie |
|---|---|---|
| system sygnalizacji pożarowej | wiek centrali, protokoły przeglądów, zgodność stref z obecnym układem | wymiana centrali, aktualizacja projektu, nowe próby |
| dźwiękowy system ostrzegawczy | protokół pomiaru zrozumiałości mowy, stan akumulatorów | korekta nagłośnienia przed kontrolą straży |
| oddymianie | protokoły przeglądów, działanie klap i napędów | naprawy przed zmianą sposobu użytkowania |
| instalacja elektryczna | protokoły pomiarów, stan rozdzielnic, zapas mocy | modernizacja rozdzielnic pod nowego najemcę |
| oświetlenie awaryjne | protokoły testów, czas świecenia | wymiana akumulatorów albo opraw |
| monitoring i system alarmowy | wiek rejestratorów i central, wymagania polisy | dostosowanie systemu do warunków ubezpieczyciela |
| sieć teleinformatyczna | kategoria okablowania, opis torów, protokoły pomiarów | ponowne okablowanie pod potrzeby najemcy |
Wymagania pochodzą z różnych źródeł i mają różną wagę. Przepisy ustalają minimalne terminy kontroli. Dokumentacja producenta może wymagać przeglądów częstszych. Polisa ubezpieczeniowa i umowy najmu dokładają własne warunki, na przykład określoną klasę systemu alarmowego albo całodobowy monitoring. Przy zakupie trzeba sprawdzić wszystkie trzy poziomy, bo każdy z nich generuje osobny koszt.
Kiedy zlecić audyt instalacji?
Najlepiej przed ostatnią rundą negocjacji cenowych, gdy wynik może jeszcze wpłynąć na warunki umowy. Wizyta w mniejszym biurowcu zajmuje zwykle jeden dzień roboczy, w centrum handlowym albo zakładzie produkcyjnym kilka dni, a do tego dochodzi czas na przygotowanie raportu.
Badanie obejmuje przegląd dokumentacji, inwentaryzację urządzeń, testy funkcjonalne, pomiary i porównanie stanu faktycznego z projektem. Niezależny audyt techniczny instalacji teletechnicznych i przeciwpożarowych kończy się raportem z listą nieprawidłowości uporządkowaną według pilności: co wymaga działania od razu, co w ciągu roku, a co można połączyć z większą modernizacją.
Jak wykorzystać wynik w negocjacjach?
Raport z wyceną zaleceń zamienia ogólne zastrzeżenie w konkretną kwotę. Kupujący wykorzystują go zwykle na trzy sposoby: negocjują obniżenie ceny o koszt pilnych prac, zobowiązują sprzedającego do usunięcia nieprawidłowości przed przekazaniem obiektu albo uzgadniają zatrzymanie części ceny do czasu wykonania napraw. Wybór rozwiązania i jego zapis w umowie omawia się z prawnikiem prowadzącym transakcję.
Raport przydaje się też po zakupie. Służy jako plan prac na pierwszy rok, podstawa do wyboru firmy serwisowej i dokument, który pokazuje ubezpieczycielowi oraz straży pożarnej, że nowy właściciel zna stan instalacji i ma harmonogram ich uporządkowania.
Audyty instalacji przeciwpożarowych, teletechnicznych i elektrycznych w obiektach komercyjnych oraz przemysłowych w całej Polsce wykonuje firma Elinteh, zajmująca się również ich montażem i serwisem. Więcej na https://www.elinteh.pl/.